บทบัญญัติว่าด้วยซะกาตรายได้และเงินเดือน

สัลมาน สะนิ

03 ธ.ค. (9 เดือนที่แล้ว)

บริษัท ซะกาต(ไทยแลนด์) จำกัด (วิสาหกิจเพื่อสังคม)

ซะกาตจากเงินเดือนและค่าจ้าง (ซะกาตรายได้และเงินเดือน)

บริบทและหลักการพื้นฐาน

ในสมัยที่อัลกุรอานถูกประทานลงมา เงินเดือนและค่าจ้างยังไม่ได้เป็นแหล่งทรัพย์สินหลัก ด้วยเหตุนี้จึงไม่มีคำสั่งเฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับเรื่องนี้ปรากฏในซุนนะห์ (แนวทางปฏิบัติของท่านศาสดา) อย่างไรก็ตาม คำสั่งทั่วไปในอัลกุรอานเกี่ยวกับการขัดเกลาทรัพย์สินนั้น ครอบคลุมถึงรายได้รูปแบบใหม่นี้และรูปแบบอื่นๆในปัจจุบันด้วย ดังโองการที่ว่า:

"โอ้บรรดาผู้ศรัทธา จงบริจาคจากสิ่งดีๆ ที่พวกเจ้าได้แสวงหามา" (อัลบะเกาะเราะห์: 267) และ "เจ้า (มุฮัมมัด) จงเอาส่วนหนึ่งจากทรัพย์สินของพวกเขาเป็นทาน เพื่อทำให้พวกเขาบริสุทธิ์และล้างมลทินด้วยส่วนบุญนั้น และจงขอพรให้แก่พวกเขา" (อัตเตาบะห์: 103)

การจัดประเภทของเงินเดือน (อัลมาล อัลมุสตะฟาด)

นักวิชาการร่วมสมัยส่วนใหญ่จัดประเภทเงินเดือนว่าเป็น "อัลมาล อัลมุสตะฟาด" (Al-mal al-Mustafad) หรือทรัพย์สินที่ได้มาใหม่

เชค ยูซุฟ อัล-กอเราะฎอวีย์ (Al-Qaradawi) อธิบายว่าคำนี้หมายถึง ทรัพย์สินที่ได้มาอย่างถูกต้องตามกฎหมายผ่านการประกอบสัมมาอาชีพ ในเชิงนิติบัญญัติ ท่านอ้างถึงรายงานจาก อิบนุ อุมัร ที่ว่า ท่านศาสดาได้กล่าวไว้ว่า: "ผู้ใดที่มีรายได้ เขาไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายซะกาตจนกว่าทรัพย์สินนั้นจะครบรอบปี"

หลักฐานทางประวัติศาสตร์และแนวปฏิบัติในยุคแรก

การจ่ายซะกาตจากเงินเดือนนั้นมีความชอบธรรม โดยอ้างอิงจากแบบอย่างของชนรุ่นแรก (สลัฟ) ซึ่งประกอบด้วย:

บรรดาศอฮาบะห์ (สหายของท่านศาสดา): เช่น อิบนุ อับบาส และ อิบนุ มัสอูด
นักนิติศาสตร์: เช่น อัซ-ซุฮฺรี, อัล-เอากาอี, ดาวูด อัซ-ซอฮิรี
อิหม่ามจากสายชีอะห์: เช่น อัล-บากิร และ อัซ-ซาดิก
คอลีฟะห์ (ผู้นำ): เช่น มุอาวิยะห์ และ อุมัร บิน อับดุลอะซีซ

ตัวอย่างการปฏิบัติในอดีต

อิบนุ อับบาส กล่าวว่า: "ผู้ใดที่มีรายได้ เขาต้องจ่ายซะกาตในวันที่เขาได้รับรายได้นั้น"
อิบนุ มัสอูด: มีรายงานจากฮุบัยเราะห์ว่า อิบนุ มัสอูด เคยจ่ายเงินเดือนให้พวกเขาเป็นถุงเล็กๆ โดยทำการหักซะกาตออกจากเงินเดือนเหล่านั้นแล้ว
มุอาวิยะห์ และ อุมัร บิน อับดุลอะซีซ: มีรายงานว่าทั้งสองท่านทำการเก็บซะกาตจากเงินเดือนเช่นกัน โดยอิหม่ามมาลิกรายงานว่า ผู้นำคนแรกที่กำหนดให้มีการเก็บซะกาตจากเงินเดือนคือมุอาวิยะห์

บทสรุปและความเห็นของนักวิชาการ

อัล-กอเราะฎอวีย์ ให้ความเห็นต่อกรณีของมุอาวิยะห์ว่า หากการกระทำของท่านในฐานะคอลีฟะห์เป็นการกระทำที่นอกเหนือขอบเขตของหลักศาสนา (Shari'ah) บรรดาศอฮาบะห์ที่ยังมีชีวิตอยู่ในขณะนั้นย่อมต้องออกมาคัดค้าน

จากหลักฐานเหล่านี้ อัล-กอเราะฎอวีย์ สรุปว่า:

"ด้วยเหตุนี้ นักนิติศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ในอดีตหลายท่าน เช่น อัซ-ซุฮฺรี, อัล-ฮะซัน, มักฮูล, อิบนุ ฮัซม, อัล-เอากาอี และอิหม่ามอะห์มัด จึงได้วินิจฉัยว่า ซะกาตจากรายได้ที่ได้รับ จำเป็นต้องจ่ายในวันที่ได้รับรายได้นั้น"

ความเห็นของผู้เขียน

แม้ว่าจะไม่มีตัวอย่างที่เจาะจงในตำรานิติศาสตร์ยุคคลาสสิก แต่คำสั่งทั่วไปของอัลกุรอานที่ว่า "จงบริจาคจากสิ่งดีๆ ที่พวกเจ้าได้แสวงหามา" และ "จงเอาส่วนหนึ่งจากทรัพย์สินของพวกเขาเพื่อขัดเกลาและชำระล้าง" นั้นมีความชัดเจนเพียงพอที่จะระบุได้ว่า เงินเดือน คือทรัพย์สินที่ต้องนำมาคำนวณจ่ายซะกาต(1)

เพิ่มเติมจากมติจากการประชุมสัมมนาซะกาตโลก ครั้งที่ 1 (The First International Conference on Zakat)

มติจากการประชุมสัมมนาซะกาตโลก ครั้งที่ 1 (The First International Conference on Zakat) ซึ่งจัดขึ้น ณ กรุงคูเวต โดยกองทุนซะกาตแห่งคูเวต (Kuwait Zakat House) ระหว่างวันที่ 29 รอยับ 1404 ฮ.ศ. ซึ่งตรงกับวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2527 (ค.ศ. 1984)มตินี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในโลกมุสลิมสมัยใหม่ ที่ยอมรับให้ "รายได้และเงินเดือน" เป็นทรัพย์สินที่ต้องจ่ายซะกาตอย่างเป็นทางการ(2)

เชิงอรรถ

(1) Sayed Sikandar Shah Haneef and Mek Wor Mahmud, Issues in Contemporary Zakah: A Juristic Analytical Evaluation (Kuala Lumpur: IIUM Press, 2011), 92–93.

(2) Google Gemini, "คำตอบเกี่ยวกับมติจากการประชุมสัมมนาซะกาตโลก ครั้งที่ 1 ว่าด้วย ซะกาตรายได้และเงินเดือน," แบบจำลองภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Model), 3 ธันวาคม 2568

สามารถคำนวณและจ่ายซะกาตรายได้และเงินเดือนได้ที่ https://www.zakatthailand.com/